Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe

logo TOPR

W 1873 roku powstała pierwsza w Polsce organizacja ratownictwa górskiego ? Towarzystwo Tatrzańskie (TT). Towarzystwo zarejestrowane było legalnie i używało polskiej nazwy pomimo faktu że Polski oficjalnie nie było. TT było czwartą organizacją ratownictwa górskiego na świecie. TT miało szansę na powstanie ponieważ władze austriackie były tolerancyjne dla zdarzeń mających miejsce w tamtym rejonie. Zakopane znajdowało się w takim szczególnym miejscu, że umożliwiało spotkania ludzi z Austro-Węgier oraz ludzi z północy Polski. Dzięki temu Zakopane szybko rozwijało się jako ośrodek kulturowy, a bliskość Tatr spowodowała narodzenie się indywidualnej turystyki.

Wraz z pojawieniem się turystów w Tatrach zaczęły przydarzać się wypadki. Głównym organizatorem akcji poszukiwawczych stał się Mariusz Zaruski, który przybył do Zakopanego na początku XX wieku. Pomagali mu Mieczysław Karłowicz oraz Klemens Bachleda. Ta trojka uznawana jest za założycieli ruchu który doprowadził do powstania Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (TOPR). Ruch działał początkowo pod szyldem Straży Ratunkowej a jego akcje były nielegalne. Pierwsze oficjalne uznanie organizacji Zaruskiego nastąpiło w 1909 roku. Dokładnie 29 października 1909 roku TOPR zarejestrowany został w Namiestnictwie Galicyjskim we Lwowie. Od tamtego roku zaczęto również prowadzić szkolenia ratownicze. Swoją działalnością TOPR objął całe Tatry. Początkowo liczył 11 ratowników co pociągało za soba konieczność korzystania z pomocy ochotników.

Symbolem TOPR wymyślonym przez Mariusza Zaruskiego był niebieski równoramienny krzyż na białym polu. TOPR był pierwszym ratowniczym stowarzyszeniem – oczywiście prócz krajów alpejskich, działającym na podstawie własnego – zarejestrowanego statutu.

W 1927 roku TOPR zostało włączone do Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (PTT). Wpływ na takie postępowanie miały problemy ekonomiczne. W okresie międzywojennym TOPR działał pod dwoma nazwami:

  • Sekcje Ratunkowe Oddziałów PTT,
  • Zimowe Górskie Pogotowie Ratunkowe Towarzystwa Krzewienia Narciarstwa.

W początkowych latach II Wojny Światowej TOPR zawiesiło działalność. Od kwietnia 1940 roku na polecenie okupujących władz niemieckich wznowiono pracę. Pogotowie zajmowało się wtedy ratowaniem turystów, narciarzy i taterników. Kierownikiem TOPR w czasie wojny, a także po jej zakończeniu był Zbigniew Korosadowicz.

Po wojnie nastąpił duży rozwój turystyki we wszystkich regionach górskich Polski. W 1952 roku powołano ogólnopolską organizację ratownictwa górskiego, Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (GOPR), do którego włączono również dawny TOPR. W 1993 roku Grupa Tatrzańska odeszła ze struktur GOPR tworząc na powrót Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe.