Styl zakopiański

Willa KolibaW czasach Młodej Polski bardzo popularne stało się wyjeżdżanie do różnego rodzaju kurortów. Mniej więcej w tym samym czasie Zakopane zaczęło zyskiwać na popularności, w tamtych czasach możemy dopatrywać się początków Zakopanego jako zimowej stolicy Polski. Przez dłuższy czas inteligencja zadowalała się zwykłymi chatami góralskimi jako swoimi kwaterami.Jednak doszli do wniosku, że zwykła dwuizbowa parterowa chata to za mało. Zaczęły powstawać chaty większe, o bardziej skomplikowanej budowie inspirowane domami w zimowych kurortach Austrii czy Węgier. Styl zakopiański stworzony został przez Stanisława Witkiewicza na bazie tradycyjnego budownictwa podhalańskiego. Pierwszy zaprojektowany przez Witkacego dom była to Koliba dla Zygmunta Gnatowskiego. Rysunek przedstawiający ten dom zamieszczono powyżej. Były to lata 90 XIX wieku. Bardzo szybko inne osobistości odwiedzające Zakopane zaczęły prosić Witkacego o projekty domów.

Co takiego zrobił Witkiewicz w celu stworzenia nowego stylu? Otóż tradycyjne budownictwo wzbogacił o elementy secesji. Dom z parterowej chaty został rozbudowany do piętrowej willi. Miała ona spadzisty dach pod którym mieściły się niewielkie pokoiki, zwane wylęgami. Domy tradycyjnie budowane były z drewna jednak stawiano je na kamiennych podmurówkach. Bardzo często miały one różne wysokości z różnych stron budynków, ze względu na ukształtowanie terenu. W podmurówkach umieszczano okna piwniczne. Kolejnym charakterystycznym dlatego stylu elementem były zdobienia takie jak pazdury, słoneczka i rzeźby o motywach roślinnych. Domy miały również werandy, zwyczajowo umiejscowione na południowej ścianie.

Styl witkiewiczowski został błędnie ale bardzo szybko uznany za styl typowo polski. Istniało w tamtym czasie przekonanie, że należy budować w takim stylu aby zapewnić możliwość przetrwania polskiej sztuce narodowej. W Zakopanem jak również poza jego granicami rosła liczba budynków w takim stylu. Styl zakopiański propagowano bardzo natarczywie, a pomimo zaczął zanikać jeszcze za życia Witkiewicza. Obecnie jest on obecny jedynie w budowie pensjonatów.